Een kartonnen doos wordt een ruimteschip. Een dekentje verandert in een tent. Een knuffel krijgt ineens een eigen stem en een gewone wandeling door het park wordt een spannende expeditie.
De fantasie van kinderen kent bijna geen grenzen.
Toch kan het soms lastig zijn om te weten hoe je die fantasie kunt stimuleren. Moet je daar speciaal speelgoed voor kopen? Moet je iedere dag creatieve activiteiten organiseren?
Gelukkig niet.
Vaak zijn juist de eenvoudigste dingen genoeg om de verbeelding van je kind te prikkelen. Met verhalen, vragen, spel en een beetje ruimte om zelf dingen te bedenken, geef je kinderen de kans om hun eigen wereld te creëren.
Hier zijn 10 eenvoudige manieren om de fantasie van je kind te stimuleren.
1. Lees samen fantasierijke verhalen
Verhalen zijn een geweldige manier om de verbeelding van kinderen te stimuleren.
Tijdens het lezen gebeurt er namelijk veel meer dan alleen het volgen van woorden. Een kind probeert zich voor te stellen hoe een personage eruitziet, waar het verhaal zich afspeelt en wat er straks gaat gebeuren.
Een kasteel wordt in gedachten opgebouwd. Een bos krijgt een eigen sfeer. Een draak krijgt een gezicht.
Probeer tijdens het voorlezen af en toe een vraag te stellen:
· “Hoe denk je dat het kasteel eruitziet?”
· “Wat zou jij doen als je daar was?”
· “Welke kleur zou de draak hebben?”
· “Waar denk je dat de schat verstopt ligt?”
Zo wordt je kind niet alleen luisteraar, maar ook onderdeel van het verhaal.
2. Laat kinderen zelf verhalen verzinnen
Je hoeft niet altijd degene te zijn die het verhaal vertelt.
Geef je kind juist eens de hoofdrol als verhalenverteller.
Begin bijvoorbeeld met:
“Er was eens een klein meisje dat op een ochtend wakker werd en ontdekte dat haar knuffel kon praten…”
En laat je kind het verhaal verder vertellen.
Het maakt niet uit of het verhaal logisch is. Een pratende kat, een vliegende fiets en een prinses die in een onderzeeër woont: alles kan.
Juist die vrijheid is goed voor de fantasie.
3. Stel open vragen
Een vraag waarop maar één goed antwoord bestaat, geeft weinig ruimte voor fantasie.
Probeer daarom regelmatig open vragen te stellen.
In plaats van:
“Is de hond groot?”
kun je vragen:
“Hoe groot denk je dat de hond is?”
Of:
“Wat zou jij doen als je vandaag wakker werd en kon vliegen?”
Er bestaat geen fout antwoord. Het doel is juist om je kind zelf te laten nadenken.
4. Maak van gewone voorwerpen iets bijzonders
Kinderen hebben vaak helemaal geen ingewikkeld speelgoed nodig om fantasierijk te spelen.
Een doos kan een huis worden.
Een kussen kan een eiland worden.
Een stoel kan een ruimteschip zijn.
Een stok kan een toverstaf worden.
Probeer daarom niet meteen te corrigeren wanneer je kind een voorwerp op een andere manier gebruikt dan waarvoor het bedoeld is.
Als een kartonnen doos volgens je kind een piratenschip is, dan is het een piratenschip.
5. Geef je kind ruimte om zich te vervelen
Verveling heeft soms een slechte reputatie.
Wanneer een kind zich verveelt, zijn we als ouders al snel geneigd om iets te bedenken. Een spelletje, een film, een activiteit of een tablet.
Maar juist wanneer er even niets gepland is, kan de fantasie op gang komen.
Een kind gaat zelf iets verzinnen.
Misschien begint het met een dekentje en een stoel. Een kwartier later is de woonkamer veranderd in een geheime basis.
Dat soort vrij spel is waardevol.
Je hoeft niet iedere minuut van de dag in te vullen.
6. Ga naar buiten en kijk met andere ogen
De natuur zit vol inspiratie.
Een wandeling door het bos kan bijvoorbeeld veranderen in een zoektocht naar kabouters. Een grote boom kan een verborgen huis zijn. Een stapel bladeren kan een schat verbergen.
Vraag je kind eens:
“Denk je dat hier ergens een geheim paadje is?”
Of:
“Als jij hier een huis zou mogen bouwen, waar zou je het maken?”
Je hoeft niet daadwerkelijk kabouters te vinden. Het gaat om het verhaal dat je kind er zelf omheen bedenkt.
7. Laat je kind tekenen wat het bedenkt
Tekenen en fantasie gaan goed samen.
Vraag je kind bijvoorbeeld om een eigen monster te tekenen.
Niet alleen hoe het eruitziet, maar ook:
· Hoe heet het?
· Waar woont het?
· Wat eet het?
· Is het lief of juist een beetje ondeugend?
· Heeft het bijzondere krachten?
· Wie zijn zijn vrienden?
Zo ontstaat er vanzelf een klein verhaal rond een tekening.
En soms begint een tekening uiteindelijk zelfs een heel avontuur te worden.
8. Maak verhalen persoonlijk
Een verhaal wordt vaak extra interessant wanneer kinderen zichzelf erin herkennen.
Stel je voor dat je kind niet alleen naar een avontuur luistert, maar zelf de hoofdpersoon is.
Dan wordt een gewone slaapkamer misschien ineens het vertrekpunt van een groot avontuur. Een huisdier kan een belangrijke rol spelen. Een broer of zus kan mee op reis.
Een gepersonaliseerd kinderboek kan daar mooi op aansluiten.
Bij Booklydoo kun je bijvoorbeeld een verhaal laten maken waarin je kind de hoofdrol speelt. Met een foto en naam wordt het personage persoonlijk gemaakt en ontstaat er een verhaal dat speciaal voor dat kind is gemaakt. Ook kunnen meerdere personen aan één verhaal worden toegevoegd. (booklydoo.com)
Het leuke is dat je daarna samen kunt bespreken wat je kind zelf zou doen in het verhaal.
9. Speel “wat als?”
Een van de makkelijkste manieren om fantasie te stimuleren is simpelweg de vraag:
“Wat als…?”
Wat als je huis opeens kon vliegen?
Wat als je hond kon praten?
Wat als je morgen wakker werd op een eiland?
Wat als alle auto’s konden vliegen?
Wat als je tien minuten onzichtbaar was?
Laat je kind vervolgens vertellen wat er zou gebeuren.
Je zult waarschijnlijk merken dat kinderen veel verder denken dan je vooraf verwacht.
10. Laat kinderen hun eigen einde bedenken
Tijdens het voorlezen kun je soms stoppen vlak voordat er iets belangrijks gebeurt.
“De deur ging langzaam open. Achter de deur stond…”
En dan stop je.
“Wat denk jij dat daar staat?”
Misschien verwacht jij een monster.
Je kind misschien een dinosaurus met een hoed.
Allebei zijn goed.
Je kunt zelfs verschillende eindes bedenken en daarna verder lezen om te ontdekken hoe het echte verhaal afloopt.
Fantasie hoeft niet perfect te zijn
Een belangrijk onderdeel van fantasie is dat er geen vast antwoord bestaat.
Een kind hoeft geen perfect verhaal te vertellen. Het hoeft niet netjes te tekenen en het hoeft geen logisch avontuur te bedenken.
Fantasie is juist de vrijheid om dingen te combineren die normaal gesproken niet bij elkaar horen.
Een paard kan vliegen.
Een koelkast kan praten.
Een kind kan astronaut én piraat tegelijk zijn.
Hoe meer ruimte kinderen krijgen om zelf te bedenken, hoe meer hun verbeelding kan groeien.
Waarom fantasie zo waardevol is
Fantasie is natuurlijk vooral leuk. Maar kinderen gebruiken hun verbeelding ook om de wereld om hen heen te begrijpen.
In fantasiespel kunnen ze situaties uit het dagelijks leven naspelen. Ze kunnen experimenteren met emoties, rollen en oplossingen.
Een kind dat doet alsof het dokter is, kan bijvoorbeeld oefenen met zorgen voor iemand anders.
Een kind dat een schooltje speelt, kan gebeurtenissen uit de eigen schooldag verwerken.
Een kind dat een spannend avontuur verzint, kan leren omgaan met spanning en onzekerheid binnen een veilige omgeving.
Fantasie geeft kinderen dus een plek waar ze vrij kunnen experimenteren.
Van fantasie naar een eigen verhaal
Soms begint een fantasieverhaal heel klein.
Met één vraag:
“Wat zou jij doen als je morgen wakker werd en een geheim luik onder je bed vond?”
Voor je het weet, ontstaat er een compleet avontuur.
En juist dat maakt verhalen zo bijzonder voor kinderen. Ze hoeven niet alleen verhalen te lezen die door iemand anders bedacht zijn. Ze kunnen ook zelf onderdeel worden van een verhaal.
Bij Booklydoo kun je die gedachte nog een stap verder brengen. Je kind kan daadwerkelijk de hoofdrol krijgen in een gepersonaliseerd kinderboek, samen met bijvoorbeeld broertjes, zusjes, vriendjes of huisdieren.
Zo wordt lezen niet alleen een moment waarop je kind een verhaal volgt, maar ook een moment waarop het zichzelf terugziet in een wereld vol avontuur.
Want soms begint de grootste fantasie met een heel eenvoudige vraag: “Wat als…?”