Voor volwassenen kan een verandering soms spannend zijn. Voor kinderen kan een kleine verandering zelfs voelen als een enorme gebeurtenis.

Een nieuwe school.

Een verhuizing.

Een andere slaapkamer.

Een broertje of zusje.

Een nieuw huisdier.

Voor het eerst naar de opvang.

Of misschien een situatie die je als ouder helemaal niet als bijzonder beschouwt, maar die voor je kind wél groot voelt.

Kinderen hebben behoefte aan voorspelbaarheid en veiligheid. Wanneer iets verandert, kan dat daarom allerlei gevoelens oproepen: spanning, enthousiasme, verdriet, onzekerheid of zelfs boosheid.

Hoe kun je je kind daarbij helpen?

1. Neem de gevoelens van je kind serieus

De eerste stap is misschien wel de belangrijkste: probeer een verandering niet kleiner te maken dan hij voor je kind voelt.

“Je hoeft toch niet bang te zijn?”

“Het valt allemaal wel mee.”

“Je zult zien dat het hartstikke leuk wordt.”

Je zegt dit waarschijnlijk om je kind gerust te stellen. Maar voor een kind kan het voelen alsof zijn of haar gevoel niet terecht is.

Probeer in plaats daarvan te zeggen:

“Ik snap dat je dit spannend vindt.”

Of:

“Het is ook best een grote verandering.”

Je hoeft een gevoel niet meteen op te lossen.

Soms is het al genoeg dat een kind weet dat het gevoel er mag zijn.

2. Praat op tijd over wat er gaat gebeuren

Een verandering wordt vaak minder spannend wanneer een kind weet wat het kan verwachten.

Ga je verhuizen? Vertel dan rustig wat er gaat gebeuren.

Begint je kind op een nieuwe school? Bespreek samen hoe de eerste dag eruit kan zien.

Komt er een baby bij? Praat over wat er straks anders wordt.

Je hoeft niet alles in één gesprek te vertellen.

Kleine gesprekjes verspreid over meerdere dagen kunnen juist prettiger zijn.

3. Gebruik herkenbare voorbeelden

Kinderen begrijpen veranderingen soms beter wanneer je ze kunt koppelen aan iets wat ze al kennen.

Bij een nieuwe school kun je bijvoorbeeld vertellen:

“Je gaat straks naar een nieuwe klas. Net zoals op je oude school zijn er een juf of meester, andere kinderen en een plek waar je je spullen kunt bewaren.”

Zo wordt iets onbekends iets herkenbaarder.

Je kunt ook samen een kijkje gaan nemen op de nieuwe plek.

Hoe meer een kind zich iets kan voorstellen, hoe minder groot het onbekende soms voelt.

4. Geef je kind iets om zelf over te beslissen

Bij grote veranderingen hebben kinderen soms het gevoel dat alles voor hen wordt bepaald.

Probeer daarom kleine keuzes te geven.

Bij een verhuizing:

“Welke knuffel wil je in je nieuwe kamer?”

Bij een nieuwe school:

“Welke tas wil je meenemen?”

Bij een nieuwe slaapkamer:

“Waar wil je je boeken neerzetten?”

Het zijn kleine dingen, maar ze geven je kind een gevoel van controle.

En dat kan helpen wanneer de rest van de situatie buiten zijn of haar controle ligt.

5. Houd zoveel mogelijk bekende routines vast

Niet alles hoeft tegelijk te veranderen.

Juist tijdens een grote verandering kunnen vertrouwde routines extra belangrijk zijn.

Blijf bijvoorbeeld op dezelfde manier voorlezen voor het slapengaan.

Houd vaste momenten voor eten en slapen aan.

Blijf tijd maken voor favoriete activiteiten.

Een kind kan daardoor merken:

“Er verandert veel, maar niet alles.”

Die voorspelbaarheid kan een gevoel van veiligheid geven.

6. Gebruik verhalen om een verandering bespreekbaar te maken

Kinderen verwerken veel informatie via verhalen.

Een verhaal kan daarom een mooie manier zijn om een verandering alvast te bespreken.

Staat je kind op het punt om naar een nieuwe school te gaan?

Dan kun je samen een verhaal lezen over een personage dat voor het eerst naar een nieuwe school gaat.

Gaat het gezin verhuizen?

Dan kan een verhaal over een verhuizing helpen om het onderwerp bespreekbaar te maken.

Het mooie aan een verhaal is dat je niet direct over je kind hoeft te praten.

Je kunt eerst vragen:

“Wat denk jij dat dit personage spannend vindt?”

Daarna volgt soms vanzelf:

“Zou jij dat ook spannend vinden?”

7. Maak de verandering onderdeel van een positief verhaal

Een verandering hoeft natuurlijk niet alleen maar spannend te zijn.

Er kunnen ook leuke dingen aan zitten.

Bij een nieuwe school komen misschien nieuwe vriendjes.

Een verhuizing kan een grotere slaapkamer betekenen.

Een nieuw huisdier kan een nieuw maatje worden.

Een broertje of zusje kan iemand zijn met wie je later samen kunt spelen.

Probeer samen te kijken naar zowel de spannende als de leuke kanten.

Maar blijf realistisch.

Je hoeft niet te doen alsof alles geweldig is.

Je kunt tegelijkertijd zeggen:

“Het is spannend én er kunnen ook leuke dingen gebeuren.”

8. Geef je kind tijd

Niet ieder kind verwerkt veranderingen op dezelfde manier.

Het ene kind vraagt honderd vragen.

Het andere kind zegt bijna niets.

Het ene kind is meteen enthousiast.

Het andere heeft weken nodig om eraan te wennen.

Dat is normaal.

Probeer daarom niet te verwachten dat je kind een verandering meteen begrijpt of accepteert.

Blijf beschikbaar.

Blijf luisteren.

En geef je kind de ruimte om op zijn of haar eigen manier te wennen.

Verhalen kunnen een veilige oefenplek zijn

Een verhaal kan kinderen helpen om situaties te bekijken voordat ze die zelf meemaken.

Een personage kan bijvoorbeeld voor het eerst naar school gaan.

Bang zijn.

Een vriendje ontmoeten.

Een fout maken.

Weer naar huis gaan.

Door zo’n verhaal kan een kind alvast nadenken over wat er zou kunnen gebeuren.

En dat hoeft helemaal niet zwaar of educatief te zijn.

Een avontuurlijk verhaal kan hetzelfde doen.

Een kind dat naar een nieuwe school gaat, kan bijvoorbeeld in een verhaal een dappere ontdekkingsreiziger worden die een onbekende wereld binnenstapt.

De verandering krijgt daardoor een andere context.

Maak het verhaal persoonlijk

Sommige kinderen vinden het extra leuk wanneer ze zichzelf herkennen in een verhaal.

Daarom kan een gepersonaliseerd kinderboek een mooie manier zijn om een verandering bespreekbaar te maken.

Bij Booklydoo kun je bijvoorbeeld een verhaal maken waarin je kind zelf de hoofdpersoon is. Met een foto en naam wordt het personage persoonlijk gemaakt.

Je kunt vervolgens een avontuur creëren dat aansluit bij de belevingswereld van je kind.

Een spannend verhaal over een eerste schooldag.

Een avontuur rond een verhuizing.

Een verhaal waarin een grote broer of zus een belangrijke rol speelt.

Of simpelweg een fantasie-avontuur waarin je kind ontdekt dat onbekende situaties soms juist heel bijzonder kunnen worden.

Doordat je kind zichzelf in het verhaal ziet, kan het gemakkelijker worden om vragen te stellen en over gevoelens te praten.

Stel vragen zonder meteen oplossingen te geven

Na het verhaal kun je rustig vragen:

“Wat vond je spannend?”

“Wat zou jij doen?”

“Zou jij het durven?”

“Wie zou je meenemen?”

“Wat zou je helpen als je bang was?”

Probeer niet meteen ieder antwoord op te lossen.

Luister vooral.

Je ontdekt daardoor misschien dat je kind zich ergens zorgen over maakt waar je zelf nog helemaal niet aan had gedacht.

Een verandering hoeft niet meteen makkelijk te zijn

Als ouder wil je natuurlijk het liefst dat je kind zich snel goed voelt.

Maar wennen kost tijd.

Een kind mag een nieuwe school spannend vinden.

Een kind mag verdrietig zijn om het oude huis.

Een kind mag jaloers zijn op een baby.

Een kind mag tegelijkertijd enthousiast én bang zijn.

Gevoelens kunnen naast elkaar bestaan.

Het doel is daarom niet om iedere negatieve emotie weg te nemen.

Het doel is om je kind te laten merken:

“Je hoeft dit niet alleen te doen.”

Van een spannende verandering naar een nieuw avontuur

Grote veranderingen horen bij het opgroeien.

Sommige zijn gepland en andere komen onverwacht. Sommige zijn leuk, andere moeilijk.

Als ouder kun je niet iedere verandering voorkomen.

Je kunt wel helpen om je kind er stap voor stap doorheen te begeleiden.

Door te luisteren.

Door voorspelbaarheid te bieden.

Door kleine keuzes te geven.

Door samen te praten.

En door verhalen te gebruiken als veilige manier om nieuwe situaties te verkennen.

Want soms helpt het om een onbekende situatie eerst in een verhaal te beleven.

En wie weet ontdekt je kind daarin iets belangrijks:

Een nieuw hoofdstuk kan spannend zijn, maar het kan ook het begin zijn van een mooi avontuur.